Przejdź do treści
  • Home
  • Usługi
    • Space branding
    • Wayfinding & Signage
    • Folie na przeszklenia
    • Akustyka biura
    • Zieleń w biurze
  • Realizacje
  • Referencje
  • Korzyści
  • O nas
  • Kontakt
  • Polski
  • Home
  • Usługi
    • Space branding
    • Wayfinding & Signage
    • Folie na przeszklenia
    • Akustyka biura
    • Zieleń w biurze
  • Realizacje
  • Referencje
  • Korzyści
  • O nas
  • Kontakt
  • Polski

Cisza wizualna: najlepszy znak to czasem brak znaku. Lekcja z biblioteki Oodi

Wchodzisz do budynku, którego nigdy nie widziałeś, i po kilku sekundach wiesz, gdzie jest gwarno, a gdzie możesz się skupić i wyciszyć. Nikt cię o niczym nie poinformował. Nikt nie wręczył Ci planu architektonicznego, a żaden wielki piktogram nie rzucał się w oczy. Całą pracę na tym etapie wykonały za Ciebie światło, skala oraz zastosowane materiały. 

To pierwsze wrażenie i intuicja, jak korzystać z przestrzeni, w której jesteś pierwszy raz, to efekt świadomie zaprojektowanej ciszy wizualnej – nic nie jest tu przypadkowe.

Cisza wizualna to nie pusta ściana

Mówiąc o projektowaniu przestrzeni publicznych w Polsce, nie sposób pominąć aspektów legislacyjnych. KlKiedy mówimy o ciszy wizualnej, klienci często wyobrażają sobie białe ściany i minimalizm dla samego minimalizmu. Tymczasem to coś zupełnie innego: komfort, kierunek i koncentracja, będące efektem świadomej rezygnacji z nadmiaru komunikatów na rzecz prostoty, która się nie narzuca.

W obszarze projektowania wayfindingu podejście to ma wyjątkowo praktyczne zastosowanie. Każdy kolejny znak, strzałka czy naklejka wchodzi w bezpośrednią rywalizację o uwagę odbiorcy.  Im więcej krzyczą, tym mniej słychać każdy z nich. Im głośniej poszczególne elementy na siebie krzyczą, tym mniej czytelny staje się cały przekaz. Zamiast więc od razu tworzyć kolejne tabliczki, warto postawić sobie jedno podstawowe pytanie: czy przestrzeń sama potrafi powiedzieć użytkownikowi, dokąd iść i jak z niej korzystać?

Doskonałą odpowiedź na to wyzwanie stworzyli architekci z Helsinek, autorzy projektu biblioteki Oodi.

Przypadek biblioteki Oodi: architektura, która prowadzi za rękę

Oodi otwarto 5 grudnia 2018 roku, dzień przed 101. rocznicą niepodległości Finlandii. Budynek ma 17 250 m², kosztował ok. 98 mln euro i stoi naprzeciw fińskiego parlamentu. Zaprojektowała go pracownia ALA Architects, która wygrała międzynarodowy konkurs w 2013 roku. Po pół roku odnotowano ponad 2 mln odwiedzin, a w sierpniu 2019 Oodi zdobyła tytuł Public Library of the Year (IFLA), wyprzedzając 15 innych zgłoszonych bibliotek.

Oodi stanowi wręcz podręcznikowy przykład przemyślanego wayfindingu. W jednym miejscu spotykają się tu małe dzieci, studenci, cyfrowi nomadzi oraz pasjonaci druku 3D. Mimo tak różnorodnych grup użytkowników nikt nie wchodzi sobie w drogę i nikt nie czuje się zagubiony. 

 Przyjrzyjmy się czterem mechanizmom projektowym, które za tym stoją.

1. Układ funkcji jest pierwszym znakiem

Projektanci ALA podzielili budynek na trzy poziomy o wyraźnie różnych rolach: 

  • Parter jest aktywny i otwarty na miasto: ma wiele wejść, punkt informacyjny, wystawy, kawiarnię i duże sale wydarzeń. 
  • Środkowy poziom stanowi zamkniętą przestrzeń roboczą, skupioną na działaniu. Znajdują się tam studia nagraniowe, drukarki 3D, maszyny do szycia oraz sale do pracy w grupach.  
  • Na górze znajduje się spokojne „Książkowe Niebo” (Book Heaven), które zapewnia wyciszoną strefę czytelnictwa, odpoczynku i widoków na panoramę miasta. 

Użytkownik nie musi studiować regulaminu, by wiedzieć, jak zachować się na danej kondygnacji. Sama zmiana poziomu płynnie dostosowuje nastawienie z trybu aktywności na tryb skupienia. Architektura rozwiązała kwestię akustyki i nawigacji jednym ruchem, jeszcze zanim powstaną pierwsze graficzne tablice informacyjne. Mapa i oznaczenia mogą tu tylko potwierdzać to, co budynek już do nas mówi.

Wniosek: Przejrzysta logika układu pomieszczeń stanowi najmocniejszy komunikat w przestrzeni. Gdy struktura budynku jest czytelna, większość dodatkowych oznaczeń staje się zbędna.

2. Światło i materiały budują naturalną hierarchię

Poza najwyższą kondygnacją cała fasada Oodi jest z ciepłych gatunków drewna, w postaci prefabrykowanych elementów z lokalnych materiałów. Ten świadomy zabieg  łagodzi monumentalizm bryły i zaprasza do środka. Na najwyższym piętrze język architektury ulega całkowitej zmianie – falujący dach wpuszcza strumienie światła przez liczne świetliki, a widok na miasto staje się naturalnym punktem odniesienia w przestrzeni. 

Tak działa światło jako nawigacja. Jasność i otwarte widoki podpowiadają, że tam jest cel, do którego warto dojść. Z kolei ciepłe drewno i kameralne oświetlenie podświadomie sugerują zatrzymanie się i odpoczynek. Nikt nie potrzebuje do tego napisów ani dodatkowego oznakowania.

Wniosek: Zanim dodasz elementy graficzne, zbuduj orientację w przestrzeni za pomocą światła naturalnego, otwartych widoków oraz faktury materiałów. Zaprojektuj je jako pierwszą warstwę orientacji, a dopiero potem myśl o grafice.

3. Meble jasno tłumaczą zasady korzystania z miejsca

Za wnętrza Oodi odpowiadał architekt Heikki Ruoho. Meble miały uzupełniać i odzwierciedlać funkcje oraz materiały każdego piętra. Są tu 888 miejsca siedzące w przestrzeniach publicznych, od sof i foteli po drewniane krzesła i stołki. Rodzaj siedziska od razu komunikuje, czy masz tu odpocząć, popracować, czy się spotkać.

Ciekawe jest też zróżnicowanie skali. Środkowy poziom ma najmniejsze przestrzenie budynku i najbardziej tradycyjny wystrój, choć oferuje najnowocześniejsze funkcje. Za to parter i góra są praktycznie jedną otwartą przestrzenią, w której łatwo zorientować się wzrokiem. Otwartość działa jak cisza wizualna: nie zasłania niczego, nie rozprasza, daje pełen przegląd otoczenia.

Wniosek: Wyposażenie oraz proporcje pomieszczeń to pełnoprawny język nawigacji, który w wielu miejscach pozwala zrezygnować ze sztywnych tablic informacyjnych.

4. Projektuj z ludźmi, nie tylko dla ludzi

Oodi powstała w oparciu o długofalowe konsultacje z mieszkańcami. Zamiast opierać się na domysłach, projektanci zapytali przyszłych użytkowników o ich realne potrzeby, z których najważniejszymi okazały się wygodne strefy do czytania oraz miejsca spotkań. Za całym projektem stoi też polityka publiczna: fińska ustawa o bibliotekach z 2017 roku nałożyła na nie obowiązek wspierania uczenia się przez całe życie, aktywnego obywatelstwa, demokracji i wolności wypowiedzi.

Efekt widać w liczbach. W pierwszym roku Oodi odwiedzało ok. 9 000 osób dziennie.  Aby uzyskać tak funkcjonującą przestrzeń, podjęto też odważną decyzję o ograniczeniu liczby fizycznie eksponowanych książek do około 100 tysięcy egzemplarzy. Dostęp do pozostałych 3,4 miliona woluminów zapewniają automatyczne systemy zamawiania oraz roboty sortujące. Dzięki ograniczeniu tradycyjnych magazynów, udało się uwolnić  miejsce dla ludzi i ich aktywności, zamiast zapełniać każdy metr regałami.

Wniosek: Testowanie rozwiązań na realnych użytkownikach pozwala szybko zweryfikować, w których miejscach ludzie naprawdę potrzebują wsparcia, a gdzie sama przestrzeń broni się doskonale. 

Zachęcamy do wirtualnego spaceru po bibliotece Oodi, żeby sprawdzić rozwiązania, o których piszemy: https://360.northmanvr.com/F1utgPQ3E0/12117835p&6.11h&89.76t

Cisza wizualna nie wyklucza oznakowania

Warto podkreślić, że dążenie do eliminacji szumu nie oznacza całkowitego zrezygnowania z oznaczeń. Znak pozostaje niezbędny w miejscach, w których sama architektura okazuje się niewystarczająca – mowa tu przede wszystkim o drogach ewakuacyjnych, strefach bezpieczeństwa czy udogodnieniach dla osób z niepełnosprawnościami.

W kontekście ciszy wizualnej chodzi o to, by znak stanowił ostatnią, a nie pierwszą warstwę projektową. Wtedy, gdy już się pojawi, zachowuje pełną czytelność i skutecznie spełnia swoją funkcję.

5 pytań, zanim zaprojektujesz pierwsze oznaczenia

Zanim przejdziesz do projektowania nowych oznaczeń, warto zweryfikować następujące kwestie:

  1. Czy sam układ pomieszczeń czytelnie rozdziela strefę głośną od cichej?
  2. Czy światło naturalne oraz punkty widokowe w naturalny sposób wyznaczają kierunki ruchu?
  3. Czy meble oraz wykończenie wnętrz w jednoznaczny sposób sugerują przeznaczenie danej przestrzeni?
  4. Czy projekt został przetestowany z użytkownikami przed zamówieniem materiałów graficznych?
  5. Które ze znaków są bezwzględnie konieczne ze względów bezpieczeństwa i dostępności, a które tworzą jedynie zbędny hałas?

Co z tego wynika?

W Space Wizard traktujemy ciszę wizualną tak samo świadomie jak tabliczki z oznaczeniami wspierające nawigację. To najczęściej przemyślana i uzasadniona  decyzja projektowa. Więcej o tym, jak wykorzystać tę zasadę w praktyce i o projektowaniu skutecznego wayfindingu w przestrzeni publicznej, możesz przeczytać między innymi w naszym case study z Muzeum II Wojny Światowej [CZYTAJ WIĘCEJ].

zdjęcia: Vadim Morozov


Jeśli chcesz porozmawiać z nami o zaprojektowaniu Twojej przestrzeni, napisz do nas na kontakt@spacewizard.pl.

Udostępnij:
Poprzedni wpis

Przeczytaj także

Biblioteka Oodi w Helsinkach

Cisza wizualna: najlepszy znak to czasem brak znaku. Lekcja z biblioteki Oodi

Więcej
Wnętrze biura Sopra Steria w Katowicach - space branding i wayfinding zaprojektowany przez Space Wizard, inspirowany śląskim modernizmem

Śląski modernizm w żywym wydaniu. Jak Space Wizard stworzył space branding dla 4000 m² biura Sopra Steria Polska w Katowicach.

Więcej
Muzeum II Wojny Światowej - wystawa główna, wayfinding

Nie zgubić się w historii. Jak stworzyliśmy intuicyjny system wayfindingu dla Muzeum II Wojny Światowej [CASE STUDY].

Więcej
Dostępność w budynkach publicznych, czyli skuteczny wayfinding

Dostępność w budynkach publicznych, czyli skuteczny wayfinding

Więcej

Zamów darmową
konsultację

+48 513 171 868

Skontaktuj się z nami i dowiedz się, co możemy zrobić, by odmienić wnętrza Twojej firmy.

Napisz do nas

Vimeo Linkedin Facebook-f
Usługi
  • SPACE BRANDING
  • WAYFINDING & SIGNAGE
  • AKUSTYKA BIURA
  • ZIELEŃ W BIURZE
  • FOLIE NA PRZESZKLENIA
Oznakuj to!
  • wnętrza biurowe
  • nieruchomości przemysłowe
  • budynki mieszkalne
  • hotele
  • szkoły
O nas
  • ZESPÓŁ
  • BLOG (Space Mag)
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
Znajdź nas

SPACE WIZARD Sp. z o.o.
ul. Niemczańska 33/4
50-561 Wrocław

NIP 8992936446, REGON 523072658

  • Email: kontakt@spacewizard.pl
  • Tel: +48 513-171-868

© 2023 Space Wizard All Rights Reserved.