Projektowanie przestrzeni publicznych przeszło w ostatnich latach ogromną ewolucję. Dziś budynek „dostępny” to nie tylko taki, który posiada podjazd dla wózków czy windę. To przestrzeń, która komunikuje się z użytkownikiem w sposób jasny, zrozumiały i pozbawiony barier informacyjnych. Dostępność w budynkach publicznych staje się fundamentem nowoczesnej architektury, a jej sercem jest skuteczny wayfinding.
W Space Wizard wierzymy, że inkluzywność to nie zestaw kompromisów estetycznych, ale najwyższa forma użyteczności. Dobrze zaprojektowany system informacji wizualnej pozwala każdemu – bez względu na stopień sprawności, wiek czy orientację w terenie – czuć się w przestrzeni pewnie i niezależnie.
Obowiązek prawny i ustawa o dostępności
Mówiąc o projektowaniu przestrzeni publicznych w Polsce, nie sposób pominąć aspektów legislacyjnych. Kluczowym dokumentem jest ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
Nakłada ona na podmioty publiczne obowiązek zapewnienia dostępności w trzech obszarach: architektonicznym, cyfrowym oraz informacyjno-komunikacyjnym. W kontekście wayfindingu ustawa jasno wskazuje, że budynki muszą posiadać:
- informację o rozkładzie pomieszczeń w sposób wizualny i dotykowy lub głosowy,
- oznakowanie elementów szklanych dla bezpieczeństwa osób niedowidzących,
- zapewnienie wolnych od barier poziomych i pionowych dróg komunikacyjnych,
Dla zarządców biur, szkół czy szpitali oznacza to, że systemy wayfinding nie są już tylko opcjonalnym dodatkiem, ale wymogiem prawnym, którego niedopełnienie może wiązać się z sankcjami, a przede wszystkim z wykluczeniem dużej grupy użytkowników.
Filary dostępnego systemu wayfinding
Skuteczna nawigacja w budynkach publicznych opiera się na tzw. zasadzie dwukanałowości. Oznacza to, że informacja powinna docierać do użytkownika za pomocą co najmniej dwóch zmysłów (np. wzroku i dotyku).
Czytelność wizualna i kontrast
Podstawą jest wysoki kontrast kolorystyczny (rekomendowany współczynnik LRV) pomiędzy tekstem a tłem. Dla osób słabowidzących lub starszych, subtelne, szare napisy na białym tle są niemal niewidoczne. Stosujemy wyraźną typografię, bezszeryfowe fonty i odpowiednią wielkość liter, dostosowaną do odległości, z jakiej czytany jest komunikat.
Systemy dotykowe i tyflografika
Prawdziwa dostępność w budynkach publicznych uwzględnia także potrzeby osób niewidomych. Tutaj kluczowe są:
- Tabliczki w alfabecie Braille’a, umieszczone na stałej wysokości (zazwyczaj 120-140 cm), przy klamkach lub na poręczach.
- Plany tyflograficzne, czyli wypukłe mapy obiektu, które pozwalają „poczuć” układ pomieszczeń już przy wejściu do budynku.
- Ścieżki prowadzące, czyli teksturalne oznaczenia na podłodze, które prowadzą od wejścia do głównych punktów obsługi.
Logiczne rozmieszczenie i wysokość montażu
Informacja musi znajdować się tam, gdzie użytkownik jej szuka – przed decyzją o skręcie, przy windach i na klatkach schodowych. Oznaczenia funkcyjne (np. numery sal) powinny być montowane na ujednoliconej wysokości, umożliwiającej wygodny odczyt osobom na wózkach inwalidzkich.
Inkluzywność w różnych sektorach
Dostępność ma różne oblicza w zależności od funkcji budynku. Oto jak wayfinding wspiera inkluzywność w konkretnych branżach:
Korzyści dla wszystkich użytkowników
Warto podkreślić, że projektowanie uniwersalne (Design for All) służy każdemu, nie tylko osobom z niepełnosprawnościami. Skuteczny wayfinding na pewno docenią:
- seniorzy, dla których wyraźny kontrast i większa czcionka są kluczowe dla komfortu,
- rodzice z wózkami, którzy potrzebują jasnej informacji o lokalizacji wind i podjazdów,
- osoby w stresie, np. pacjenci w szpitalach czy podróżni na dworcach, których percepcja w sytuacjach stresowych jest ograniczona i wymagają oni prostych, natychmiastowych komunikatów,
- obcokrajowcy, dzięki zastosowaniu uniwersalnych piktogramów, które przełamują bariery językowe.
Standard jutra dostępny już dzisiaj
Dostępność w budynkach publicznych to nie jest „projekt do zrobienia na raz”. To proces tworzenia środowiska, w którym nikt nie czuje się zagubiony ani wykluczony. Inwestycja w profesjonalny wayfinding to inwestycja w godność użytkownika i prestiż obiektu.
Jako specjaliści od space brandingu, pomagamy markom przekształcać ich przestrzenie w miejsca prawdziwie otwarte. Łączymy wymogi wynikające z ustawy o dostępności z unikalnym designem, udowadniając, że inkluzywność może i powinna iść w parze z nowoczesną estetyką.
